Quá trình hình thành và phát triển của huyện miền núi Thạch Thành

Diện tích tự nhiên: 558,11km2 – Tốc độ tăng trưởng kinh tế: 8%/năm – Tổ chức hành chính: 26 xã, 1 thị trấn. Ðược sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh, huyện Thạch Thành đã có những bước đi hợp lý, đúng hướng trong phát triển kinh tế – xã hội. Cơ cấu cây trồng chuyển dịch theo hướng đẩy mạnh phát triển cây công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng mạnh tỷ trọng công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, thương mại – dịch vụ, giảm tỷ trọng ngành nông – lâm – ngư nghiệp, đồng thời dần hình thành các khu công nghiệp và dịch vụ mới.

Huyện Thạch Thành nằm ở phía tây bắc tỉnh Thanh Hoá, phía bắc giáp huyện Nho Quan (tỉnh Ninh Bình), phía tây giáp huyện Cẩm Thuỷ và huyện Bá Thước, phía nam giáp huyện Vĩnh Lộc, phía đông giáp huyện Hà Trung. Theo điều tra thổ nhượng của Sở Ðịa chính, phần lớn chất đất ở đây rất thích hợp cho phát triển cây công nghiệp, đây là tiềm năng thế mạnh vô cùng quý giá của Thạch Thành trong quá trình phát triển kinh tế. Ngoài ra, Thạch Thành còn có mạng lưới giao thông thuận lợi với tuyến đường quốc lộ 45, tỉnh lộ 7 nối các huyện trong tỉnh, đi thị xã Bỉm Sơn, huyện Hà Trung, huyện Vĩnh Lộc, huyện Cẩm Thuỷ, tạo điều kiện cho Thạch Thành giao thương với các huyện trong tỉnh và cả nước. Ðặc biệt, với tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua vùng đệm của rừng quốc gia Cúc Phương và được Bộ Giao thông Vận tải xác định là “điểm nghỉ chân” đã tạo cho Thạch Thành lợi thế phát triển thương mại – dịch vụ và du lịch sinh thái.
Phát huy tiềm năng và thế mạnh của huyện miền núi

Thành quả nổi bật trong thời gian qua của huyện Thạch Thành là kinh tế tăng trưởng khá nhanh ở mức 7 – 8%/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng: tăng tỷ trọng ngành công nghiệp xây dựng cơ bản, thương mại – dịch vụ, giảm tỷ trọng ngành nông – lâm – ngư nghiệp. Thế mạnh về đất đai, lao động, lợi thế về địa lý, giao thông từng bước được khai thác hiệu quả. Vùng kinh tế hàng hoá được hình thành, cây công nghiệp mũi nhọn (cây mía) được xác định rõ, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện, diện mạo nông thôn không ngừng đổi mới. Trong đó:
Ngành nông – lâm – ngư nghiệp, thực hiện chủ trương, chính sách của tỉnh về phát triển kinh tế các huyện miền núi, Thạch Thành đã tập trung triển khai thực hiện công tác khuyến nông – khuyến lâm. Ðặc biệt, lãnh đạo Uỷ ban nhân dân huyện và các ngành đã tích cực chuyển hướng cơ cấu cây trồng, vật nuôi, đầu tư thâm canh tăng năng suất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đi sâu nghiên cứu và trồng thử các cây trọng điểm phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Chiến lược phát triển này đã mang lại kết quả khả quan, góp phần tích cực vào việc kích thích sự tăng trưởng nâng cao sản lượng nông nghiệp trên địa bàn, chuyển nông nghiệp từ mô hình tự cung, tự cấp sang mô hình sản xuất hàng hoá. Năm 2002, ngành nông – lâm – ngư nghiệp tăng 15,3% so với năm 1997.

Với ngành lâm nghiệp, nhiều chỉ tiêu về trồng rừng, trồng cây phân tán, khoanh nuôi tái sinh chăm sóc bảo vệ rừng và khai thác lâm sản tăng mạnh qua các năm. Ðến nay, các khu rừng của Thạch Thành được chăm sóc tốt, độ che phủ của rừng hầu như đạt kế hoạch đã đề ra. Công tác phòng cháy, chữa cháy được thực hiện tốt, nên không có vụ cháy rừng nào xảy ra. Ngoài ra, để khai thác triệt để quỹ đất của huyện miền núi, trong những năm gần đây, huyện đã có chủ trương hình thành các trang trại trồng cây ăn quả (vải thiều, nhãn, bưởi, cam) ở tầm trung các triền đồi, núi. Vì thế, tính đến năm 2002, toàn huyện có 395,1ha cây ăn quả. Trong những năm tới, Huyện uỷ, Uỷ ban nhân dân huyện chủ trương tăng diện tích trồng cây ăn quả, đồng thời xây dựng các nhà máy chế biến trái cây, mở ra triển vọng lớn cho ngành công nghiệp chế biến của huyện.

Với tiểu ngành chăn nuôi, nếu những năm trước đây chỉ là nghề phụ thì nay đã có những chuyển biến quan trọng về cơ cấu giống, vật nuôi và mô hình tổ chức sản xuất, theo hướng sản xuất hàng hoá. Với những vùng đồi, vùng đất rất phù hợp với chăn nuôi bò, đặc biệt là bò sữa, bò lai sind. Bò sữa được đưa vào chăn nuôi ngày càng nhiều, đưa tổng số đàn bò lên 7.109 con (năm 2002), tăng 15% so với năm 1997. Do đẩy mạnh phát triển đàn bò và cơ giới hoá nên tổng số đàn trâu giảm, theo thống kê của Uỷ ban nhân dân huyện, toàn huyện hiện chỉ còn 18.293 con. Bên cạnh đó, giống lợn hướng nạc cũng được đưa vào chăn nuôi khá phổ biến và đạt kết quả cao. Tổng đàn lợn tính đến năm 2002 là 58.588 con, tăng 39,9% so với năm 1997. Các loại gia súc, gia cầm, vật nuôi khác như: dê, hươu, gà, vịt, ong cũng phát triển mạnh.

Với tiểu ngành trồng trọt, nếu như năm 1997 tổng diện tích gieo trồng lúa đạt 8.397,5 ha, năng suất bình quân đạt 33,3 tạ/ha, tổng sản lượng lương thực (quy thóc) đạt 27.998,2 tấn thì đến năm 2002 tổng diện tích gieo trồng tuy không tăng nhiều (8.970,8 ha) nhưng năng suất bình quân đạt 36,3 tạ/ha, tổng sản lượng (quy thóc) đạt 32.556 tấn. Kết quả đó đã góp phần đảm bảo an ninh lương thực trên địa bàn. Ngoài ra, Thạch Thành còn đẩy mạnh trồng các loại cây cho bột khác như khoai, sắn, ngô.

Bên cạnh đó, với địa chất được đánh giá tương đối thuận lợi cho phát triển cây công nghiệp, đặc biệt là cây mía và cây cao su, lãnh đạo huyện đã xác định: đây là hai loại cây chủ lực, mũi nhọn trong phát triển kinh tế của huyện. Nhờ đó, diện tích cây cao su đã không ngừng tăng lên, từ hơn 400 ha cao su (đa phần được trồng thời Pháp thuộc, già cỗi, lượng mủ không nhiều) năm 1997 lên 4.000 ha (cây trồng mới cho lượng mủ nhiều, chất lượng tốt) năm 2002.
Là huyện đầu tiên trong tỉnh kết hợp mô hình kinh tế nông trường và kinh tế hộ đạt kết quả cao, đến nay, Thạch Thành hiện có 3 nông trường tham gia trồng mía (Thạch Thành, 26/3 và Vân Du) hoạt động theo mô hình này. Ðồng thời, bằng nhiều chính sách như trợ giá, trợ giống, vốn, kỹ thuật canh tác, trong vài năm trở lại đây, diện tích trồng mía của Thạch Thành lên tới trên 4.507,7 ha, năng suất bình quân đạt 504,1 tạ/ha, sản lượng vụ ép năm 2002 đạt 227.146,8 tấn. Giá trị kinh tế cây mía đem lại không chỉ góp phần tăng trưởng kinh tế huyện nhà, mà còn giải quyết công ăn việc làm cho nhiều hộ gia đình, nâng cao đời sống của người dân Thạch Thành.
Thế mạnh của các loại cây công nghiệp được khẳng định bằng tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp trong những năm gần đây (bình quân đạt 10%/năm). Trong đó, giá trị của cây mía chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị ngành công nghiệp. Năm 2002, tổng giá trị ngành công nghiệp đạt 219.148 triệu đồng, trong đó công nghiệp chế biến mía đường (Công ty liên doanh Ðường mía Việt Nam – Ðài Loan ) là 207.705 triệu đồng, chiếm tỷ trọng 94,8%. Ngoài ra, ngành công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp của Thạch Thành còn phát triển trong các lĩnh vực chế biến nông – lâm sản, thực phẩm; khai thác vật liệu xây dựng, khai thác đá…
Là một huyện miền núi, ngành thương mại – dịch vụ của Thạch Thành tuy phát triển mạnh nhưng không toàn diện, chủ yếu là cung cấp nhu yếu phẩm thiết yếu và dịch vụ trong nông nghiệp. Giá trị ngành thương mại – dịch vụ năm 2002 đạt 84.903 triệu đồng, chiếm 19,2% GDP. Tuy vậy, trong những năm tới, khi tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua huyện hoàn thành, các loại hình dịch vụ, thương mại sẽ có điều kiện phát triển nhanh hơn. Hiện nay, huyện đang tập trung trùng tu, tôn tạo lại chiến khu Ngọc Trạo – một địa danh lịch sử trong kháng chiến, cải tạo lại các hồ đập, suối nước nóng, các cụm rừng để khai thác du lịch lịch sử và du lịch sinh thái.

Ðẩy mạnh đầu tư cho kết cấu hạ tầng, quốc phòng an ninh
Kinh tế tăng trưởng đã thúc đẩy kết cấu hạ tầng của Thạch Thành phát triển mạnh, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Hàng năm, Thạch Thành đầu tư một nguồn vốn khá lớn cho xây dựng cơ bản. Với nguồn vốn hỗ trợ của Trung ương, của tỉnh, của huyện và vốn đóng góp của nhân dân, Thạch Thành đã đầu tư nhiều công trình giao thông, kết cấu hạ tầng quan trọng. Ðến nay, ngoài hệ thống đường quốc lộ nối liền với các huyện trong tỉnh được trung ương đầu tư xây dựng như tuyến đường về Ngọc Trạo, đường số 7 từ Bỉm Sơn lên phố Cát và các xã vùng cao Thành Minh, Thạch Trực đi qua vùng cao Thạch Quảng, quốc lộ 45 chạy qua huyện đến tận Rịa… Ngoài ra, huyện còn tập trung đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông nông thôn. Các tuyến đường liên xã, liên thôn được nhựa hoá và cấp phối hoàn toàn, tạo điều kiện thông thương, giao lưu của người dân. Bên cạnh đó, hệ thống kênh mương nội đồng cũng được kiên cố hoá, đảm bảo nhu cầu tưới tiêu cho cây lúa và các loại cây hoa màu chủ yếu. Nhiều công trình phúc lợi, trường học, bệnh viện, công sở cũng được đầu tư nâng cấp và xây dựng mới. Cùng với phát triển kết cấu hạ tầng, mạng lưới điện trong những năm qua được đầu tư mở rộng. Tính đến nay, toàn huyện đã có 24/25 xã được sử dụng điện lưới quốc gia, xã còn lại sẽ được triển khai trong năm 2003.

Nhận thức được tầm quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực, Ðảng bộ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân huyện đã chỉ đạo phát triển công tác giáo dục, đẩy nhanh cả về quy mô và chất lượng. Hàng năm, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp đạt 95 – 99% (năm 2002 tỷ lệ tốt nghiệp tiểu học đạt 99,14%, trung học cơ sở đạt 97,73%, trung học phổ thông đạt 93,95%). Với mục tiêu tạo không khí học tốt, cơ sở vật chất của các trường từ tiểu học đến phổ thông trung học đã được xây dựng kiên cố và ngày càng khang trang sạch đẹp. Tính đến nay, Thạch Thành đã ngói hoá, lầu hoá hầu hết các trường học trên toàn huyện. Về chất lượng đào tạo, toàn huyện đã hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và đang thực hiện phổ cập trung học cơ sở (trong đó có 14 xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về phổ cập trung học cơ sở). Trong những năm tới, Thạch Thành đang xúc tiến xây dựng trường chuẩn quốc gia.

Văn hoá, thông tin, thể dục thể thao, phát thanh – truyền hình được quan tâm đúng mức. Công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của địa phương được thực hiện tốt. Các cơ sở phát thanh, phát lại truyền hình huyện và hệ thống truyền thanh cơ sở được đầu tư nâng cấp, đảm bảo chất lượng và phát huy được hiệu quả thông tin tuyên truyền. Thực hiện chủ trương xây dựng đời sống văn hoá cơ sở, từng bước nâng cao chất lượng các hoạt động văn hoá – xã hội, tính đến năm 2002, toàn huyện có 156 đơn vị khai trương làng, cơ quan, trường học văn hoá. Trong đó, xã Ngọc Trạo có 100% làng khai trương xây dựng làng văn hoá. Hoạt động thể dục – thể thao có nhiều chuyển biến, công tác xã hội hoá hoạt động thể dục thể thao được củng cố và đẩy mạnh, các phong trào hoạt động thể dục thể thao cơ sở thu hút ngày càng đông đảo quần chúng tham gia…
Công tác y tế, chăm sóc sức khoẻ cộng đồng được cấp uỷ Ðảng và Chính quyền quan tâm, củng cố cả về chất lượng và số lượng. Do đó, số bệnh nhân vào khám và điều trị tại trung tâm y tế huyện, các trạm xá, thị trấn ngày càng nhiều, số bệnh nhân vượt tuyến ngày càng giảm. Hoạt động y tế dự phòng được củng cố và tăng cường, công tác an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường được kiểm tra thường xuyên. Nhờ làm tốt công tác phòng chống, trong nhiều năm liền, Thạch Thành không để xảy ra dịch bệnh lớn.

Tình hình quốc phòng – an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tiếp tục được giữ vững và ổn định, tạo được khối đại đoàn kết toàn dân. Quốc phòng luôn được củng cố, xây dựng cơ sở vững mạnh, duy trì chế độ sẵn sàng chiến đấu và làm tốt công tác tuyển quân.
Những kết quả nêu trên là hệ quả tất yếu từ chỉ đạo sát sao của Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh, sự đoàn kết nhất trí cao trong việc vận dụng sáng tạo đường lối đổi mới của Ðảng theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn của Ðảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Thạch Thành. Ðó chính là tiền đề, là cơ sở để Tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân tỉnh đề ra những chủ trương, giải pháp sát thực, phù hợp nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh và nội lực của một huyện miền núi; huy động sức mạnh đoàn kết toàn dân, hăng hái thi đua học tập, lao động sản xuất xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Lịch sử hình thành huyện Thạch Thành
Thời thuộc Hán là miền đất thuộc huyện Dư Phát. Thời Tam Quốc – Lưỡng Tấn – Nam Bắc Triều là miền đất thuộc huyện Phù Lạc. Thời Tuỳ – Ðường, Ðinh – Lê – Lý là miền đất thuộc huyện Nhật Nam. Thời Trần – Hồ, miền đất này nằm trong hai huyện Tế Giang và Yên Lạc. Vì thế, huyện Thạch Thành ngày nay được hình thành từ hai huyện Tế Giang và Yên Lạc thời Trần – Hồ mà thành. Quá trình hình thành và sáp nhập diễn ra như sau:

1) Huyện Yên Lạc thời Lê Quang Thuận (năm 1460) đặt là huyện Thạch Thành, cho lệ vào phủ Thiệu Thiên (nay là phần đất thuộc đông nam huyện Thạch Thành bây giờ).
2) Huyện Tế Giang thuộc lưu vực sông Bưởi (còn gọi là sông Bảo, sông Tế Giang). Ðời Lê Quang Thuận đổi tên Tế Giang thành Bình Giang, đời Trung Hưng gọi là huyện Quảng Bình. Thời Tây Sơn đổi là huyện Quảng Bằng. Ðầu thời Nguyễn đổi lại thành huyện Quảng Bình. Năm Minh Mệnh thứ 2 (năm 1821), đổi tên thành Quảng Ðịa, sau lại đổi tên là huyện Quảng Tế.
3) Năm Thành Thái thứ 1 (năm 1889) nhập huyện Quảng Tế vào huyện Thạch Thành và hình thành huyện Thạch Thành ngày nay.

4) Năm 1977, ghép hai huyện Thạch Thành và Vĩnh Lộc thành huyện Vĩnh Thạch. Ðến năm 1982, lại tách hai huyện như cũ và lại lấy tên là huyện Thạch Thành. Ngày nay, huyện Thạch Thành có 26 xã và 1 thị trấn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *